Намазнынъ эдеплери

1. Намазда аякъта экен седжде этеджеги ерге бакъмакъ;

2. Рукуда аякъларынынъ узерине бакъмакъ ;

3. Отургъанда къучагъына бакъмакъ;

4. Седждеде бурнунынъ эки тарафына бакъмакъ;

5. Селям бергенде омузларгъа бакъмакъ.

КЪАМЕТ

Аллаху экбер Аллаху экбер
Аллаху экбер Аллаху экбер

Эшхеду эн ля иляхе иллаллах
Эшхеду эн ля иляхе иллаллах

Эшхеду энне Мухаммеден Расулюллах
Эшхеду энне Мухаммеден Расулюллах

 Хаййа ’алес-салях, Хаййа ’алес-салях

Хаййа ’алель-фелях, Хаййа ’алель-фелях

Къад къамети’с-салях
Къад къамети’с-салях

Аллаху экбер, Аллаху экбер

Ля иляхе илляллах

 Къаметнинъ манасы:

ЭЗАН

Аллаху экбер Аллаху экбер
Аллаху экбер Аллаху экбер

Эшхеду эн ля иляхе иллаллах
Эшхеду эн ля иляхе иллаллах

Эшхеду энне Мухаммеден Расулюллах
Эшхеду энне Мухаммеден Расулюллах

Хаййа ’алес-салях,
Хаййа ’алес-салях

Хаййа ’алель-фелях,
Хаййа ’алель-фелях

 Эссаляту хайру’м-минен-невм52
Эссаляту хайру’м-минен-невм

Аллаху экбер, Аллаху экбер

Ля иляхе илляллах

Эзаннынъ манасы: 

НАМАЗНЫНЪ СУННЕТЛЕРИ

1. Эр намазны башлагъанда алынгъан ильк текбирде, витир намазынынъ къунут текбиринде ве байрам намазларынынъ къошма текбирлери сырасында къолларны котермек. (Эркеклер, эллерининъ баш пармагъыны къулакъ йымшагъына тиеджек шекильде; Къдынлар исе пармакъ уджлары омузлары юксеклигине етеджек шекильде къолларыны котерирлер.)

 2. Беш вакъыт намазнен джума намазы ичюн эзан окъумакъ ве къамет кетирмек. Къадынлар ичюн эзан ве къамет окъумакъ суннет дегиль.

3. «Субханеке» дуасыны окъумакъ.

НАМАЗНЫНЪ ВАДЖИПЛЕРИ

 1. Намазны «Аллаху Экбер» ибаресинен башламакъ.

2. Фарз намазларнынъ ильк эки рекятында, нафиле намазларнынъ эр рекятында Фатиха суресини окъумакъ.

3. Фарз намазларнынъ ильк эки рекятында, витир ве нафиле намазларнынъ эр рекятында Фатихадан сонъ суре я да ает окъумакъ.

 4. Фатиханы суреден эвель окъумакъ.

НАМАЗНЫНЪ ФАРЗЛАРЫ

 Намазнынъ фарзлары он экидир. Булардан алтысы намазнынъ тышында олып, оларгъа «намазнынъ шартлары» дейилир. Къалгъан алтысы да намазнынъ ичиндедир. Буларгъа да «намазнынъ рукюнлери» дейилир.

Намазнынъ сахих (кечерли) олувы ичюн он эки фарзнынъ эписи эксиксиз оларакъ ерине кетирильмели.

1. Намазнынъ шартлары: 

а. Хадестен* тахарет 

Хадес деп айтылгъан маневий кирни (абдестсизликни) кеттиртмек ичюн абдест алмакъ я да керекли алларда гъусуль япмакътыр.

НАМАЗ ЧЕШИТЛЕРИ

Намазлар учь чешиттир: фарз намазлар, ваджип намазлар, нафиле намазлар. 

I. Фарз намазлар. 

Булар беш вакъыт намазнен Джума ве дженазе намазыдыр.

а. Беш вакъыт намаз

1) Саба намазы: 

2 рекят суннет + 2 рекят фарз = 4 рекят.

НАМАЗ КЪЫЛМАГЪА ДЖАИЗ ОЛМАГЪАН ВАКЪЫТЛАР

Куннинъ базы вакъытларында ич бир намаз къылынмаз. Намаз къылмагъа мумкюн олмагъан вакъытлар:

1. Кунеш догъгъанда. 

2. Кунеш тамам тёпеге келип, гъарп тарафына даа кечмеген вакъыт. 

3. Кунеш баткъанда. 

Ялынъыз о куннинъ экинди намазынынъ фарзы кылынмагъан олса, кунеш баткъанда да къылыныр.

НАМАЗ ВАКЪЫТЛАРЫ

Куньде беш вакъыт намаз бар. Булар: саба, уйле, экинди, акъшам ве ятсы намазлары. Намазларнынъ эр бирисининъ белли вакъыты бар. Эр намазнынъ озь вакътында къылынмасы шарт. Бир намазны вакътындан эвель къылмакъ джаиз (мумкюн) олмагъаны киби, себепсиз оларакъ намазны вакътындан сонърасына къалдырмакъ да буюк гуняхтыр. Къуран-ы Керимде шойле буюрыла:

 «Шубесиз намаз, муминлер узерине белли вакъытларда фарз кылынды». Ниса суреси, 103.

НАМАЗ КИМЛЕРГЕ ФАРЗ

 Бир адамгъа намаз фарз олмасы ичюн учь шартнынъ булунмасы керек:

 1. Мусульман олмакъ

 2. Пишкинлик чагъына етмек

3. Акъыллы олмакъ.

НАМАЗНЫНЪ ЭМИЕТИ

Ислямнынъ беш шартындан экинджиси намаз къылмакътыр. Инсанларнынъ биринджи вазифеси, Аллахнынъ барлыгъына ве бирлигине, Хазрети Мухаммеднинъ -саллаллаху алейхи ве селлемПейгъамберлигине инанмакътыр. Имандан сонъра фарзларнынъ энъ эмиетлиси намаздыр. Беш вакъыт намаз, ижреттен бир ярым йыл эвель Мирадж геджесинде фарз къылынды.

Намаз рухны темизлеген, юрекни айдынлаткъан, инсанны Аллахнынъ узурына юксельткен бир ибадеттир.

 Севгили Пейгъамберимиз: «Намаз диннинъ дирегидир» деп, намазнынъ динимизде пек муим бир ибадет олгъаныны къайд эткендир. Намаз, бизге беден ве рух темизлиги къазандыргъан бир нурдыр. Бу саеде мусульман гунях кирлеринден арыныр ве дженнетке кирмеге ляйыкъ, темиз бир къул олур.

МУКЕЛЛЕФНЕН АЛЯКЪАЛЫ УКЮМЛЕР

 Мукеллефнен алякъалы укюмлер секиздир. Буларгъа Эфал-и Мукеллефин деп айтыла:

1. Фарз 

Динимизде япылмасы кесинликнен эмир этильген шейге фарз дейиле. Намаз къылмакъ, ораза тутмакъ ве зекят бермек киби. Фарзнынъ укюми: фарз олгъан вазифелерни беджерген кимсе боюн-борджуны япкъан ве савап къазангъан олур.

МУКЕЛЛЕФ ДЕП КИМГЕ АЙТЫЛА

Пишкинлик чагъына кельген (акъыл-балигъ олгъан), акъылы еринде олгъан инсанларгъа мукеллеф дейилир.

Мукеллеф диннинъ эмирлерини япмакъ ве ясакъларындан сакъынмакънен месульдир. Мукеллеф олмакъ ичюн инсанда эки шартнынъ  булунмасы керек;

ИСЛЯМНЫНЪ ШАРТЛАРЫ

 Ислямнынъ шартлары бештир:

1. Келиме-и шехадет кетирмек. 

Келиме-и шехадет демек, «Эшхэду эн ля иляхэ иллялах ве эшхеду энне Мухаммеден абдуху ве ресулюх» деп айтмакъ. 

Манасы: «Мен шаатлыкъ этем ки, Аллахтан башкъа Танъры ёкъ, ве кене шаатлыкъ этем ки, Хазрети Мухаммед -саллаллаху алейхи ве селлем- Аллахнынъ къулу ве пейгъамбери». 

ИСЛЯМ НЕ ДЕМЕК

Ислям - Пейгъамберимиз Хазрети Мухаммед -саллаллаху алейхи ве селлем-нинъ Аллах тарафындан кетирип теблигъ эткен шейлерге инанмакъ, Аллахкъа ве Пейгъамберге итаат этерек буларны къабул эткенини косьтермектир. Кыскъадан Ислям - инангъаныны яшамакъ демектир.

ИБАДЕТНИНЪ ФАЙДАЛАРЫ

Беденимизнинъ емекке ихтияджы олгъаны киби, рухумызнынъ да гъыдагъа ихтияджы бар. Рухнынъ гъыдасы - иман ве ибадетлердир. Ибадет рухумызны юкселтир, бизни феналыкълардан сакъындырыр, ахлякъымызны кямиллештирир ве энъ дегерли варлыгъымыз олгъан иманымызны къорчалар.

ИБАДЕТЛЕРНИНЪ ДЕРЕДЖЕЛЕРИ

Ибадет учь тюшюндженен япылмасы мумкюн.

1. Аллахкъа, ибадет ве сайгъы косьтерильмесине ляйыкъ тек варлыкъ олгъаны ичюн ибадет этмек. Ич бир къаршылыкъ беклемеден, ялынъыз Аллахнынъ эмрини ерине кетирмек макъсадынен япылгъан бойле бир ибадет, ибадетнинъ энъ юксек дереджесидир.

2. Дженнетке кирмеге истеп ве джехеннемден къоркъып япылгъан ибадет. Бу тюшюндженен ибадет япкъан кимсе Аллахнынъ эмирини ерине кетирген олур. Факъат инсан, ибадетни бойле менфаат тюшюнджесинен дегиль, ялынъыз Аллах ичюн япмалыдыр.

ИБАДЕТЛЕРНИНЪ ЧЕШИТЛЕРИ

1. Беденнен япылгъан ибадетлер. Намаз къылмакъ, ораза тутмакъ киби. Беденнен япылгъан ибадетлерни эр бир мусульман озю япмакъ керек. Башкъа инсанны векиль этмеси джаиз дегиль. Яни бир кимсе башкъасынынъ ерине намаз кыламаз, ораза тутамаз.

НЕ ИЧЮН ИБАДЕТ ЭТЕМИЗ

Бизлерни ёкътан бар эткен ве яшаткъан Аллахтыр. Юдже Аллах бизим вуджудымызны козь, къулакъ, тиль киби мукеммель азаларнен донатты. Булар аэнк ичинде бизлерге хызмет эте. Айрыджа, бизлерге акъыл берип, бутюн варлыкълардан фаркълы, имтиязлы ве юдже бир макъамгъа юксельтти. Булардан гъайры, нефес алгъанымыз ава, ичкенимиз сув, ашагъанымыз бинъ бир тюрлю мейва ве себзелер, айванлар – эписи Юдже Раббимизнинъ бизлерге берген ниметлеридир.

ИБАДЕТ НЕДИР

Ибадетнинъ кениш манасы ве тар манасы бар.

1. Кениш манада ибадет – бу къаршылыгъына савап я да гунях язылган эр тюрлю сёз ве арекетлердир. Меселя, мусульман къардашынънен муляйим лаф этмек, къарт адамгъа ёлдан кечмеге ярдым этмек, инсанларгъа кедер кетирген таш я да одун парчасыны ёлдан четке чекмек ве саире.